۱۳۹۶/۰۶/۰۱ ۸:۰۲:۰۷

آخرین اخبار

کتاب «روشنفکران ایرانی و غرب» اثر مهرزاد بروجردی

title"کتاب «روشنفکران ایرانی و غرب» اثر مهرزاد بروجردی"http://anamnews.com/" alt:"نمایی از جلد کتاب"

کتاب «روشنفکران ایرانی و غرب» اثر مهرزاد بروجردی

آنام: کتاب «روشنفکران ایرانی و غرب» با عنوان فرعی «سرگذشت نافرجام بومی گرایی» اثر مهرزاد بروجردی استاد ایرانی دانشگاه سیراکوز آمریکا است. این کتاب یکی از نخستین آثار پژوهشی و تحقیقاتی بود که مساله رویکرد روشنفکران ایران به غرب را مطرح می‌کرد.

«روشنفکران ایرانی و غرب» هشت فصل دارد که به ترتیب عبارت‌اند از «دیگربود، شرقشناسی، شرقشناسی وارونه و بومی‌گرایی»، «دیگری شدنِ یک دولت اجاره‌گیر»، «دیگری شدن غرب»، «خرده‌فرهنگ مذهبی»، «روشنفکران مذهبی غیرروحانی»، «بومی‌گرایی دانشگاهی»، «بحث‌های پس از دوران انقلاب» و «پی‌نوشت؛ فرجام سخن». بروجردی همچنین در پیوست کتاب فهرست کاملی از شخصیت‌های فکری و سیاسی ایران از مشروطه تا زمان حاضر را به مخاطبان ارائه داده است.

چگونگی مواجهه و برخورد با غرب از مشروطه یا به قول ناظم‌الاسلام کرمانی از «تاریخ بیداری ایرانیان» به بعد یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های فکری متفکران بوده است. این دغدغه آن‌قدر جدی است که می‌توان گفت که منظومه فکری چهره‌هایی چون میرزا فتحعلی آخوندزاده، میرزا آقاخان کرمانی، میرزا عبدالرحیم طالبوف و دیگر بزرگانی از این دست بر اساس این دغدغه شکل گرفته بود.

این کتاب در واقع پژوهشی در موضوع چگونگی واکنش روشنفکران مشهور ایرانی در چند دهه اخیر ــ یعنی چهره‌هایی چون فخرالدین شادمان، سید احمد فردید، علی شریعتی، سید حسین نصر، احسان نراقی، حمید عنایت و داریوش شایگان به دگرگونی‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی جامعه ایران بین سال‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۷۰ است. در این فاصله زمانی مساله غرب در ایران بسیار مورد توجه بود.

مساله اساسی در این پژوهش تحلیل تلاش‌های روشنفکران برای تعریف و تعیین یک هویت ملی ایرانی است. نویسنده برای اصالت هرچه بیشتر پژوهش خود از یک نظام معرفت‌شناختی ابداعی متکی به سه محور «تاثیر فرهنگ و تمدن غرب»، «میراث ماقبل اسلامی ایران» و «برآورد روشنفکران از این دو مقوله» بهره می‌برد.

بروجردی پس از بازخوانی دیدگاه‌های روشنفکران و تحلیل کتاب‌ها و مکتوباتی چون «غرب‌زدگی» جلال آل‌احمد، مجموعه آثار شریعتی و … به این نتیجه می‌رسد که درک ایرانی‌ها از غرب، کم و بیش نادرست است و بر همین اساس هم هویت خود را شکل داده‌اند. همچنین از تحلیل‌های بروجردی چنین استنباط می‌شود که روشنفکران ایرانی وامدار اندیشه و فکر غرب هستند که همین مساله مبنای فرهنگی تلاش مداوم این طیف برای شکل دادن و اثبات هویت و موجودیت خود است.

تحلیل‌های بروجردی در این کتاب می‌تواند به عنوان یک منبع مهم در راستای مطالعه پیرامون جریان ضرورت تحول در علوم انسانی مورد استفاده زیادی قرار بگیرد. مهم‌ترین دغدغه فکری روشنفکرانی که بروجردی در این کتاب منظومه فکری آنها را شرح و نقد کرده است، مساله بومی‌سازی علوم انسانی بوده است. با مطالعه این کتاب متوجه می‌شویم که بیشتر رویکردها در این حوزه تاکنون با شکست مواجه شده‌اند و بنابراین باید راه جدیدی را انتخاب کرد.

کتاب برخی اشکالات جزئی از منظر تاریخی دارد؛ به عنوان مثال در بخش «احمد فردید: فیلسوف شفاهی» از فصل سوم «دیگری شدن غرب» در پانویس صفحه ۱۰۴ نوشته شده که فردید مدتی شاگرد روحانی متجدد شیعه میرزا رضاقلی شریعت سنگلجی بود، این در صورتی است که رضاقلی شریعت سنگلجی تقریبا دو دهه قبل از تولد فردید، درگذشت. فردید شاگرد نوه رضاقلی یعنی محمدحسن شریعت سنگلجی بود. البته این اشکالات از ارزش‌های این کتاب کم نمی‌کند.

title"کتاب «روشنفکران ایرانی و غرب» اثر مهرزاد بروجردی"http://anamnews.com/" alt:"مهرزاد بروجردی"
مهرزاد بروجردی

مهرزاد بروجردی به‌ سال ۱۳۴۱ در شهرآغاجاری به‌ دنیا آمد و دوران کودکی و نوجوانی را در خوزستان گذرانید. چند ماهی پیش از انقلاب ۵۷ برای تحصیل در رشته‌ی علم سیاست و جامعه‌شناسی به آمریکا سفر کرد. دوره کارشناسی را تا سال ۱۳۶۲ در دانشگاه بوستن (Boston University) پی گرفت و به‌ سال ۱۳۶۴ دوره کارشناسی ارشد علم سیاست را در دانشگاه نورث ایسترن (Northeastern University) به پایان برد. در ۱۳۶۹ مدرک دکترای روابط بین‌الملل را از دانشگاه آمریکایی (American University) واشنگتن دریافت کرد و سپس دو سال دوره فوق دکترا را در دانشگا‌‌ه‌های هاروارد و تگزاس سپری نمود. وی از سال ۱۳۷۱ تاکنون در گروه علم سیاست دانشگاه سیراکیوز (Syracuse University) به تدریس پرداخته است.

 

از مهرزاد بروجردی کتا‌ب‌های زیر به چاپ رسیده‌اند:

  • روشنفکران ایرانی و غرب (فرزان روز – چاپ نخست ۱۳۷۷)
  • تراشیدم، پرستیدم، شکستم (نگاه معاصر – چاپ نخست ۱۳۸۹)
  • آئینه ای برای امیرمسلمان: اسلام و اندیشه‌ی حکومت‌گری (دانشگاه سیراکیوز – ۲۰۱۳ – به زبان انگلیسی)

مقاله‌های پژوهشی دکتر بروجردی نیز به زبان‌های فارسی و انگلیسی در جریده‌های ایرانی وغیرایرانی انتشاریافته است.

مهرزاد بروجردی رئیس کنونی انجمن بین‌المللی ایرانشناسی (International Society for Iranian Studies)، قدیمی‌ترین گروه پژوهش‌های ایرانشناسی در مغرب زمین است. وی همچنین بنیان‌گذار و مدیر مرکز پژوهش‌های خاورمیانه در دانشگاه سیراکیوز و سرویراستار رشته کتا‌ب‌های تاریخ سیاسی و روشنفکری خاورمیانه در انتشارات این دانشگاه است. وی درانتشار بیش از ۳۰ کتاب در این رشته‌ی پژوهشی با انتشارات دانشگاه سیراکیوزهمکاری داشته است.

مهرزاد بروجردی عضو هیئت مدیره بنیاد خاورنزدیک (Near East Foundation)، پژوهشگر وابسته در مرکز خاورمیانه واشنگتن (Middle East Institute) و یکی از دو مدیر وبگاه داده‌های ایران (Iran Data Portal) است.

منابع: ایبنا- وب سایت مهرزاد بروجرودی

لینک کوتاه: https://goo.gl/RN4KSX

مطالب مرتبط

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *