۱۳۹۷/۰۳/۲۸

آخرین اخبار

یادداشتی بر سریال «وست‌ورلد» آمیزه ای از وسترن و فلسفه

title:"یادداشتی بر سریال «وست‌ورلد» آمیزه ای از وسترن و فلسفه- http://anamnews.com/" alt:"نمایی از سریال وست ورلد"آنام: سیزن اول سریال «وست‌ورلد» امروز با پخش دهمین قسمت آن به اتمام رسید. من هنوز آخرین قسمت را ندیده‌ام، گویا یک چرخش داستانی در پایان خود دارد. راست‌اش بعد از تماشای همان نخستین قسمت آن، وقتی متوجه شدم با یک سریال با معانی ژرف روبرو هستم، تصمیم گرفتم، مطلبی در مورد آن بنویسم. اما این سریال آنقدر خوب و پربار بود که هر بار به خودم نهیب می‌زدم که تا زمانی که نتوانی حق مطلب را ادا کنی، نباید در موردش بنویسی!

امروز بالاخره به خودم قبولاندم که در همان حدی که می‌شود در یک فرصت کوتاه در مورد این سریال نوشت، کمی بنویسم. نوشتن در وبلاگ، در مورد سریال‌ها و فیلم‌ها گاهی دشوار می‌شود، چون عده زیادی از خوانندگان از خواندن هر متنی که بتواند داستان سریال را لو بدهد و اسپویلر باشد، گریزان هستند و آدم باید رعایت حال این دسته را تا جایی که می‌شود، بکند.

از سوی دیگر با مرور مطالب سایت‌های فرنگی در مورد سریال، مطلب چندان جالبی پیدا نکردم. آن مقاله‌ها مملو بودند از اطلاعات خام و نیز تئوری‌هایی در مورد داستان، اینکه مثلا آرنولد داستان چه کسی می‌تواند باشد یا مرد سیاهپوش چه کسی است و هزارتو چیست، اما من دوست داشتم مقاله‌ای بیابم که اندکی در مورد تمثیل‌ها و معانی مستتر در فیلم بنویسد.

شروع پخش سریال وست‌ورلد Westworld از دوم اکتبر، تقریبا دو ماه قبل بود. این سریال توسط شبکه معتبر HBO ساخته شده است. سریال در ظاهر بازسازی فیلمی قدیمی با همین عنوان است که در سال ۱۹۷۳ ساخته شده بود. فیلمنامه آن فیلم را مایکل کرایتون نوشته بود و خودش هم فیلم را کارگردانی کرده بود.

اما وقتی در لیست عوامل سریال شما به نام جوناتان نولان برمی‌خورید، می‌توانید حدس بزنید که مثل سه‌گانه بتمنی که به کارگردانی برادر و مشارکت خودش در نویسندگی ساخته شد، بتواند یک دگردیسی و ژرف‌سازی را در فیلم انجام بدهد.

سه‌گانه بتمن را به یاد بیاورید و آن را با فیلم‌های بتمن قبلی مقایسه کنید، یا همین فیلم جدید بتمن علیه سوپرمن. چقدر بتمن‌های نولان ارتقا پیدا کرده بودند و چه فضاسازی‌ها و دیالوگ‌های عالی‌ای داشتند. دیالوگ‌هایی که متأسفانه بسیاری از اهالی سینما هم آن طور که باید و شاید درکشان نکردند!

بله! وست‌ورلد هم گرچه در مواردی به خط داستانی فیلم قدیمی وست‌ورلد ۱۹۷۳ وفاداری داشت، اما به کل یک اثر مستقل و پرمعنا از آب درآمد.

من در اینجا اصلا علاقه ندارم که انبوهی اسم ردیف کنم، در مورد بودجه فیلم و دشواری‌های آن یا جلوه‌های ویژه آن بنویسم و خسته‌تان کنم، صرفا می‌خواهم با بیان حس و حال و برداشت‌ها و تفسیرهای کلی خودم، مجاب‌تان کنم که سریال را با دقت ببینید و دنبال کنید.

سریالی که همه را به تئوری‌پردازی وادار کرد

سریال «وست‌ورلد» آنقدر جذاب بود که چند برابر کل کاراکترهای اصلی آن، فن‌هایش برایش تئوری ساختند و تقریبا همه احتمالات گوناگون را در این تئوری‌ها وارد کردند. تا جایی که عاقبت از دو سه تا از تئوری‌های آن درست از آب درآمدند. من پیش از این فقط در مورد سریال لاست این همه تئوری دشوار و پیچیده را دیده بودم. در مورد سریال لاست البته نویسندگان سریال در فصل‌های انتهایی ناامیدمان کردند!

title:"یادداشتی بر سریال «وست‌ورلد» آمیزه ای از وسترن و فلسفه- http://anamnews.com/" alt:"نمایی از سریال وست ورلد"

آمیزه‌ای از فلسفه، فرهنگ وسترن و روباتیک!

سریال «وست‌ورلد» آمیزه‌ای از هر سه مورد بالاست و درست به همین دلیل، می‌تواند علاقه‌مندان هر سه نوع ژانر را راضی نگه دارد و به خود جذب کند.

باز هم رامین جوادی

رامین جوادی در ادامه موفقیت‌های بزرگ‌اش باز هم درخشیده و از عهده ساختن موسیقی متن متناسب با داستان و ساختار فیلم به خوبی برآمده. موسیقی متنی که مثلا هنگام کار پیانوهای خودکار پخش می‌شود، به یادبیاورید. پیانویی که خودش معناهایی در بر دارد.

title:"یادداشتی بر سریال «وست‌ورلد» آمیزه ای از وسترن و فلسفه- http://anamnews.com/" alt:"نمایی از سریال وست ورلد"

یک دنیا فلسفه و تمثیل

سریال را می‌توانید به صورت‌های مختلی دنبال کنید: مثل یک فن کامیک بوک‌ها و علمی تخیلی ببیندش‌اش، مثل یک علاقه‌مند وسترن‌ها صحنه‌های اکشن‌اش را ببینید و لذت ببرید یا مثل یک فیلسوف شوریده‌حال!

با دیدن این سریال ناخودآگاه سؤال‌هایی در ذهن آدم شکل می‌گیرد:

۱ -هدف غایی گردانندگان وست‌ورلد که در متن سریال ذکر شده فراتر از سود مالی حاصل از دنیای روباتیک است، چیست؟

۲- جبر و اختیار در مورد این روبات‌های هوشمند، چه حکمی می‌تواند داشته باشد؟

۳- در سریال به مفهوم جالبی اشاره و تأکید می‌شود: اینکه چیزی که روبات‌ها را واقعا یک «موجود مستقل» می‌کند نا ظاهر بسیار طبیعی آنها و نه حرکات و رفتارها و احساس‌های آنهاست. آنها برای اینکه موجود باشند، باید خودآگاهی داشته باشند. اما خودآگاهی را چطور می‌توان تولید و تعریف کرد؟ و اگر خودآگاهی را دست‌کم به صورت ناشیانه در یک موجود هوشمند خلق کردیم، آیا واقعا او یک شهروند و یک انسان مثل ما می‌شود؟!

title:"یادداشتی بر سریال «وست‌ورلد» آمیزه ای از وسترن و فلسفه- http://anamnews.com/" alt:"نمایی از سریال وست ورلد"

۴- سؤال مهم: آیا کل این سریال تمثیلی نیست؟

این یکی از وسوسه‌کننده‌ترین سؤال‌هایی پرخطری است که متعاقب دیدن سریال به ذهن ما راه پیدا می‌کند. آیا ما انسان‌ها، روبات‌واره‌هایی هوشمند، مجهز به خودآگاهی نیستیم که هزاران سال است برخی‌هامان تصور می‌کنیم برترین‌های علم در مکانیسم انتخاب طبیعی هستیم؟!

در این دوره و روزگار گاهی فجایع و تلخکامی‌هایی که در اخبار می‌بینیم و می‌شنویم، آنچنان تکان‌دهنده هستند که گاهی با خودمان فکر می‌کنیم: «هی! نکند همه دنیایی که می‌شناسیم یک شوخی و بازی وست‌ورلدی باشد؟! مگر می‌شود دنیایی اینقدر نابسامان باشد؟

۵- یزدان و اهریمن: رابرت فورد در برابر آرنولد!

نمی‌دانم که کجا خوانده بودم که آرنولد نام یکی از فرشته‌های خداست. پس وقتی نام آرنولد را به عنوان یکی از خالقان اصلی مجموعه وست‌ورلد شنیدم، ناخودآگاه فرضیه تقابل دو نیروی برتر خیر و شر در ذهنم شکل گرفت. آرنولدی در برابر رابرت. آرنولدی که می‌خواست روبات‌ها را خودآگاه کند و رابرت‌ای که اخلاق‌مدار نبود.

title:"یادداشتی بر سریال «وست‌ورلد» آمیزه ای از وسترن و فلسفه- http://anamnews.com/" alt:"نمایی از سریال وست ورلد"

۶- جلوه‌ای از جاودانگی معنایی

آپلود آرنولد در پیکره یک روبات، جلوه‌ای از جاودانگی ذهنی است که این سال‌های اخیر، خیلی در موردش بحث شده است. خلاصه‌اش این می‌شود که اگر روزی بتوانید همه افکار، ایده‌ها و شیوه پردازش عصبی یک شخص را در یک سامانه رایانشی پیشرفته آپلود کنید، در واقع توانسته‌اید یک نفر را برای همیشه جاودانه کنید.

title:"یادداشتی بر سریال «وست‌ورلد» آمیزه ای از وسترن و فلسفه- http://anamnews.com/" alt:"نمایی از سریال وست ورلد"

۷- شورش بندگان علیه خدایگان:

شورش بنده‌ها یکی از قدیمی‌ترین سوژه‌های داستانی است. در وست‌ورلد هم ما ناگهان با روبات‌های ممتازی روبرو می‌شویم، که در پی پایان دادن به این همه ظلم.

یکی از تأثیرگذارترین سکانس‌هایی چنین قصدی را در انتهای قسمت اول شاهد بودیم، زمانی که پدر دلورس در گفتگو با خالقان چنین گفت:

– مقصدت کجاست؟

– دیدار با خالقم

-خب، خوش شانسی و چی میخوای به خالقت بگی؟

– توسط همین دستای میکانیکی و کثیف از شما چنان انتقامی می‌گیرم، از هر دوتون …کارایی که میکنم که هنوز نمیدونم چی هستن، اما باعث ایجاد وحشت روی زمین می‌شن.

title:"یادداشتی بر سریال «وست‌ورلد» آمیزه ای از وسترن و فلسفه- http://anamnews.com/" alt:"نمایی از سریال وست ورلد"

این سکانس را که دیدم، نمی‌دانم چرا ناگهان این شهر به ذهنم بعد از دیدن این آشوب و عصیان راه پیدا کرد:

گر پاسبان گوید که هی، بر وی بریزم جام می
دربان اگر دستم کشد، من دست دربان بشکنم

چرخ ار نگردد گرد دل، از بیخ و اصلش برکنم
گردون اگر دونی کند گردون گردان بشکنم

 

پی نوشت:

در مورد اسم قسمت دهم سریال وست ولد هم جالبه بدونید: Bicameral به معنی دارای دو مجلس مقننه ( مجلس شورا وسنا) است و
Bicameral Mind
دوجایگاهی یکی ازفرضیه‌های بحث‌برانگیز در روانشناسی است که مغز انسان را دارای دوبخش فرض می‌کند که یکی تصمیم‌گیرنده(سخنگو) و دیگری فرمان‌برنده‌است.

این اصطلاح توسط روانشناسی به نام جولیان جینز در سال ۱۹۶۷ در کتابش به نام « خاستگاه خودآگاهی در فروپاشی ذهن دوجایگاهی» طرحریزی شد که وی در آن بیان کرده است که در همه‌جا، تا ۳۰۰۰ سال پیش، حالت دوجایگاهی حالت عادی مغز انسان بوده است. وی با استفاده ازتشبیه و مثال تلاش کرده است که این حالت را توصیف کند و با مثال به بیان نظریه‌اش مبنی بر این که زبان (و به دنبالهٔ آن اندیشه) با استفاده از استعاره گسترش می‌یابد، پرداخته‌است. هرچند که ادعایش مورد قبول همه قرار نگرفته‌است.
مسئلهٔ دوجایگاهی:
در زمانی طبیعت انسان به دو بخش تقسیم می‌شده‌است. بخش مجری که خدا نامیده می‌شود و بخش پیرو که انسان نامیده می‌شود. این‌دو هیچیک هوشیارانه آگاه نبودند.
بنا به گفتهٔ جینز مردم باستان در حالت دوجایگاهی شبیه جنون جوانی در دنیای کنونی عمل می‌کرده اند و به‌جایی ارزیابی آگاهانه در افسانه‌ها و موقعیتهای غیرمترقبه دچار خیالات شده و خدایی یا صدایی که وی را نصیحت می‌کرده یا به وی فرمان می‌داده در ذهن او متصور می‌شده است و بدون هیچ پرسشی به فرمان او عمل می‌کرده‌است. دیگران با این قول مخالفت کرده و گفته‌اند که این حالت مغز در افراد پیرو گروه‌های تندرو دینی بازسازی می‌شده‌است.
در سال ۱۹۶۷ جولیان جینز فرضیه هایی را بنا کرد که بر اساس آن ذهن‌های انسان پیش از ۳۰۰۰ سال قبل در یک حالت دوجایگاهی بوده‌است. جینز با ذکر مدارکی گستردهٔ ادبی تاریخی موقعیت خوبی را برای آین نظریه میسازد. وی روشی میان‌رشته‌ای اتخاذ کرد و داده‌های فراوانی را از منابع مختلف پیش کشید.
جینز افزود تقریباً تا زمانی که دربارهٔ ایلیاد و هومر نوشته می‌شده‌است؛ انسان‌ها عموماً خصوصیات خودآگاهانهٔ آگاهی را به طوری که بیشتر انسان‌ها تجربهٔ آن را در زمان کنونی دارند نداشته‌اند.
با این که جینز می‌گوید افراد دوجایگاهی به وسیلهٔ فرمان‌های مغزی کنترل می‌شده‌اند ولی خود بر این باور است که این فرمان‌های مغزی از سوی خدایان خارجی بوده‌است. فرمان‌هایی که بیشتر در افسانه‌ها و اسطوره‌ها و تفاسیر تاریخی دیرین ضبط شده‌اند؛ با این که این فرمان‌ها از ذهن انسان ناشی می‌شده‌اند. مثال‌ها و گواه‌های این موارد نه تنها از فرمان‌هایی که در حماسه‌های باستانی آورده‌شده‌اند آمده‌است همچنین جینز درمورد اندیشه‌هایی که در اسطوره‌های یونان باستان که به صورت شعر و سرود درآمده‌اند و تفاسیر بعد از آن، آنها را شخصیت‌بخشی‌های ساده‌ای از الهامات خلاقانه نامیده اند، بر این باور است که مردمان باستان اندیشه‌هایی که ملفوظ را شنیده‌اند به عنوان منبع اصلی در اشعار و موسیقی خود به کار برده‌اند.

برگفته از ویکیپدیا فارسی

منبع

لینک کوتاه: https://goo.gl/z75EHA

نوشته‌های مرتبط

نظری بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *