۱۳۹۶/۰۹/۲۶

آخرین اخبار

محمدرضا شفیعی کدکنی نویسنده و ادیب و شاعر برجسته معاصر

title"محمدرضا شفیعی کدکنی نویسنده و ادیب و شاعر برجسته معاصر"http://anamnews.com/" alt:"شفعیی کدکنی"
منبع: persiandutch

محمدرضا شفیعی کدکنی نویسنده و ادیب و شاعر برجسته معاصر

آناممحمدرضا شفیعی کدکنی، نویسنده و ادیب و شاعر در نوزدهم مهرماه ۱۳۱۸ در کدکن ِ تربت حیدریه در خراسان دیده به جهان گشود. شفیعی تحصیلات ابتدایی و دوره‌ی متوسطه را در شهر مشهد سپری کرد و پس از آن وارد دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه مشهد شد و لیسانس خود را از این دانشگاه دریافت کرد. او هم‌زمان با تحصیل در دانشگاه، در حوزه‌ی علمیه مشهد نیز تحصیل کرد و علوم ادبی و عربی آموخت و ادبیات عرب را نیر در حوزه فراگرفت. شفیعی مدرک دکترای ادبیات فارسی را از دانشگاه تهران دریافت کرد و از سال ۱۳۴۸ به درخواست دانشگاه تهران استاد این دانشگاه شد.

بدیع‌الزمان فروزان‌فر زیر برگه‌ی پیشنهاد استخدام شفیعی کدکنی چنین نوشت:«احترامی است به فضیلت او» پیش از استادی ِ کدکنی در دانشکده‌ی ادبیات تهران، برای مدتی در بنیاد فرهنگ ایران و کتاب‌خانه‌ی مجلس سنا به کار مشغول بود. دکتر شفیعی برای مدتی نیز بنا به دعوت دانشگاه‌های آکسفورد انگلستان و پرینستون آمریکا و ژاپن به عنوان استاد به تدریس و پژوهش مشغول بوده است. شفیعی کدکنی سرودن شعر را از جوانی و به شیوه‌ی قدمایی آغاز کرد و پس از آشنایی با نیما یوشیج به سرودن شعر نو رو آورد. شفیعی با سرودن دفتر شعر ِ «در کوچه باغ‌های نشابور» به شهرت رسید.

حسرت نبرم به خواب ِ آن مرداب

کآرام درون ِ دشت ِ شب خفته‌ست.

دریابم و نیست باکم از طوفان

دریا، همه عمر، خوابش آشفته‌ست.

(دریا، از مجموعه‌ی «در کوچه‌ باغ‌های نشابور»)

شفیعی نام مستعار ِ «م.سرشک» را برگزید.

«م.سرشک» شاعری را با غزل آغازید. راهی که به سرودن شعر نو رسید. کتاب «زمزمه‌ها» یکی از کتاب‌هایی است که مهارت شفیعی کدکنی را در سرودن غزل به تصویر می‌کشد. «زمزمه‌ها» در سبک هندی سروده شد که تعلق خاطر کدکنی به شاعران خراسانی را نشان می‌دهد.

به جان، جوشم که جویای تو باشم

خسی بر موج دریای تو باشم

تمام ِ آرزوهای منی، کاش

یکی از آرزوهای تو باشم!

(آرزو، از مجموعه‌ی «زمزمه‌ها»)

اشعار شفیعی کدکنی را می‌توان در زمره‌ی شاعران اجتماعی ایران قلمداد کرد. در هر برهه از زمان در اشعار شفیعی می‌توان حال و روز جامعه‌ی آن روز را دریافت. عبدالحسین زرین‌کوب درباره‌ی اشعار شفیعی کدکنی خطاب به او می‌نویسد: «…شعر، شعر جوهردار، شعر بی‌نقاب همین است. دست مریزاد دوست عزیز… خرسندم که شعر واقعی عصر ما در صاف‌ترین و درخشان‌ترین اشکال خویش است شکفت و این آرزوی دیرینم برآورده شد. حق آن است که کم‌تر دیده‌ام محققی راستین در شعر و شاعری هم پایه‌ای عالی را احراز کند و خرسندم که این استثنا را در وجود آن دوست عزیز کشف کردم… شعر شما زبان واقعی عصری است که همه کس آن را، تمام آن را، هضم نکرده است. درباره‌ی تحقیقات ادبی که کرده‌اید حاجت تذکار نیست… انصاف نمی‌بینم که بی‌مطالعه‌ای تطبیقی و دقیق، از روی شوق و احساس دعوی کنم که امروز یک شاعر واقعی بیش نیست؛ اما فحوای قول شاعر عرب را تصدیق می‌کنم که درین باب دعوی بسیار است و معنی بسیار نیست.» ( مجله‌ی بخارا، شماره‌ی ۷۴ ص ۱۰) شفیعی کدکنی علاوه بر سرودن اشعار قوی، دستی توانا در کارهای تحقیقی و تصحیحی سترگ در حوزه‌ی ادبیات فارسی دارد. تصحیح اسرارالتوحید، مصیبت‌نامه، الهی‌نامه، منطق‌الطیر، اسرارنامه، مقامات و حالات ابوسعید، نوشته بر دریا (مقامات ابوالحسن خرقانی)، مرموزات اسدی در مرموزات داودی از به‌ترین نمونه‌های تصحیح انتقادی متن در ادبیات فراسی هستند که همگی از کارهای درخشان شفیعی کدکنی هستند.

 فرج سرکوهی در مورد کارهای پژوهش ادبی و تاریخی شفیعی چنین می‌گوید: «کدکنی در عرصه‌ی نقد و نطریه و پژوهش ادبی و تاریخی و در تصحیح و شرح متون گرانقدر و فاخر کلاسیک نیز کارنامه‌ای ماندگار خلق کرده است.تلفیقی بارآور از تسلط کم نظیر بر زبان و ادب کلاسیک فارسی و بر شیوه ها و نقد و نظریه ادبی مدرن غرب کدکنی را در عرصه نقد و نظریه و پژوهش ادبی نیز به چهره ای خلاق برکشیده است.» فرج سرکوهی با نام‌بردن از برخی از آثار شفیعی آن‌ها را چنین توصیف می‌کند: «شفیعی کدکنی برخی از دشوارترین و فاخرترین نمونه‌های نثر و نظم فارسی کلاسیک از جمله کتاب «اسرارالتوحید فی‌المقامات شیخ ابوسعید ابوالخیر» و «آثار عطار نیشابوری» را تصحیح و حاشیه‌نویسی کرده است. پژوهش‌های معتبر و باارزش کدکنی در باره‌ی نقد و نظریه ادبی در کتاب‌هائی چون «صور خیال در شعر فارسی» و «موسیقی شعر» و تحقیقات او در باره‌ی شعر معاصر فارسی از جمله در کتاب «شعر فارسی از مشروطه تا سقوط سلطنت» به دلیل اعتبار داده‌ها،روشمندی و عمق تحلیل‌ها در زبان فارسی کم نظیرند. کدکنی با تالیف آثاری چون «مفلس کیمیا‌فروش»،در باره‌ی شعر انوری،زبور پارسی» در باره‌ی عطار نیشابوری،«تازیانه‌های سلوک» در باره‌ی قصائد سنائی، «در اقلیم روشنائی» در تفسیر چند غزل سنائی،«شاعر آینه‌ها» در بررسی سبک هندی و شعر بیدل،«دفتر روشنائی»،در شرح افکار بایزید بسطامی، «نوشته بر دریا» در باره‌ی میراث عرفانی ابوالحسن خرقانی و«چشیدن طعم وقت» در افکار ابوسعید ابوالخیر نمونه‌هائی فاخر از تحقیق ادبی و با تالیف «قلندریه» نمونه‌ای معتبر از تحقیق در باره‌ی تاریخ ایران را به دست داده است.»

 شفیعی کدکنی شاید از معدود متفکران ایرانی باشد که علی‌رغم تسلط کم‌نظیرش در سنت ادبی و مذهبی، شناخت دقیقی از جهان مدرن دارد. شفیعی معتقد است که حرکت به سوی مدرنیته بدون شناخت سنت دشوار است. علی دهباشی در مورد شفیعی کدکنی در شماره‌ی ۷۴ مجله‌ی بخارا می‌نویسد: «دکتر شفیعی کدکنی با احاطه‌ی کم‌نظیر بر ادب فارسی به تلفیق شایسته‌ی سنت و تجدد دست زده‌اند و امروز از شاعران برجسته ی دورانم ما محسوب می‌شوند. هر چند شهرت ایشان در چندین زمینه است که تحقیق و نقد ادبی، حوزه‌ی بلاغت و تصحیح متون از جمله‌ی آن‌ها است. از مجموعه‌ی اشعار شفیعی کدکنی می‌توان به «شبخوانی» (۱۳۴۴)، «از زبان برگ» (۱۳۴۷)، «بوی جوی مولیان» (۱۳۵۶)، «از بودن و سرودن» (۱۳۵۶)، «مثل درخت در شب باران» (۱۳۵۶)، «هزاره دوم آهوی کوهی» (۱۳۶۷)

طفلی به نام شادی، دیری‌ست گم شده‌ست

با چشم‌های روشن براق

با گیسویی بلند، بت بالای آرزو

هر کس ازو نشانی دارد

ما را کند خبر

این هم نشان ما:

یک سو خلیج فارس

سوی دگر، خزر»

منبع

لینک کوتاه: https://goo.gl/ngdVVh

نوشته‌های مرتبط

نظری بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *